Charakterystyka Systemu Zapewnienia Jakości Kształcenia
Ogólnouczelniany mechanizm zarządzania, monitorowania i ciągłego doskonalenia jakości kształcenia
System Zapewnienia Jakości Kształcenia (SZJK) funkcjonujący na Politechnice Śląskiej stanowi kompleksowy, spójny i ogólnouczelniany mechanizm zarządzania jakością procesu kształcenia.
Obejmuje wszystkie kierunki, poziomy, profile i formy studiów, kształcenie doktorantów w szkole doktorskiej, studia podyplomowe oraz inne formy kształcenia prowadzone w Uczelni. System obowiązuje we wszystkich jednostkach organizacyjnych uczestniczących w realizacji i obsłudze procesu dydaktycznego.
SZJK został zaprojektowany jako system aktywny i podlegający ciągłemu doskonaleniu. Uwzględnia wymagania wynikające z przepisów prawa dotyczących szkolnictwa wyższego, kryteria stosowane przez PKA, wybrane elementy podejścia procesowego właściwego dla norm ISO serii 9000 oraz standardy określone w Standards and Guidelines for Quality Assurance in the European Higher Education Area (ESG).
Jego funkcjonowanie jest powiązane z misją i strategią rozwoju Uczelni, w szczególności z dążeniem do zapewnienia wysokiej jakości kształcenia opartego na badaniach naukowych, innowacjach oraz współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym.
Podejście procesowe w SZJK
Podstawę SZJK stanowi podejście procesowe obejmujące planowanie, organizowanie, realizowanie, monitorowanie, ocenę i doskonalenie procesów związanych z kształceniem. System obejmuje w szczególności:
- projektowanie, zatwierdzanie i okresowy przegląd programów studiów;
- monitorowanie osiągania efektów uczenia się;
- organizację i realizację procesu dydaktycznego;
- ocenę jakości zajęć oraz kompetencji kadry dydaktycznej;
- monitorowanie zasobów kadrowych, infrastrukturalnych i informacyjnych;
- obsługę administracyjną studentów i doktorantów;
- proces dyplomowania;
- współpracę z interesariuszami wewnętrznymi i zewnętrznymi;
- audytowanie, przegląd i doskonalenie systemu.
Struktura odpowiedzialności
Struktura odpowiedzialności w SZJK ma charakter wielopoziomowy. Za funkcjonowanie systemu w imieniu Rektora odpowiada Pełnomocnik Rektora ds. Systemu Zapewnienia Jakości Kształcenia, który koordynuje działania systemowe i kieruje pracami Uczelnianej Rady ds. SZJK.
Na poziomie jednostek organizacyjnych funkcjonują pełnomocnicy oraz komisje ds. SZJK. Rozwiązanie to umożliwia połączenie jednolitych standardów ogólnouczelnianych z odpowiedzialnością jednostek prowadzących kształcenie za jakość realizowanych procesów.
Dokumentacja systemu
Dokumentacja systemu obejmuje Księgę Systemu Zapewnienia Jakości Kształcenia, procedury wraz z załącznikami oraz instrukcje wykonawcze. Dokumenty te określają zasady nadzoru nad dokumentacją i zapisami, prowadzenia audytów wewnętrznych, dokonywania przeglądów systemu, realizowania działań doskonalących, ankietyzacji, hospitacji zajęć, monitorowania efektów uczenia się, rozpatrywania spraw indywidualnych oraz organizacji procesu dyplomowania.
Dokumentacja jest okresowo aktualizowana odpowiednio do zmian prawnych, organizacyjnych i dydaktycznych.
Monitorowanie, ocena i doskonalenie
Istotnym elementem SZJK są mechanizmy monitorowania i oceny jakości kształcenia. Obejmują one między innymi analizę stopnia osiągania efektów uczenia się, ankietyzację studentów i pozostałych uczestników kształcenia, hospitacje zajęć dydaktycznych, audyty wewnętrzne, okresowe przeglądy systemu, ocenę zasobów oraz analizę informacji pochodzących od interesariuszy zewnętrznych. Wyniki tych działań stanowią podstawę identyfikowania niezgodności, obszarów ryzyka i możliwości doskonalenia.
Doskonalenie SZJK odbywa się na podstawie udokumentowanych wyników audytów, przeglądów, analiz i ocen. System przewiduje podejmowanie korekcji oraz działań korygujących, zapobiegawczych i doskonalących, a także ocenę ich skuteczności. W proces doskonalenia mogą być włączani pracownicy, studenci i doktoranci, co wspiera rozwój kultury jakości opartej na współodpowiedzialności całej wspólnoty akademickiej.
Współpraca z otoczeniem społeczno-gospodarczym
SZJK zapewnia także udział interesariuszy zewnętrznych w kształtowaniu jakości kształcenia. Współpraca z przedstawicielami pracodawców, absolwentami, instytucjami publicznymi oraz partnerami naukowymi i gospodarczymi służy ocenie aktualności programów studiów, identyfikacji potrzeb rynku pracy oraz rozwijaniu praktycznych komponentów kształcenia. Informacje pozyskiwane od otoczenia społeczno-gospodarczego są wykorzystywane w procesach monitorowania i doskonalenia programów studiów.