Zrozumieć AI – Politechnika Śląska liderem projektu z programu Horyzont Europa
Jak lepiej zrozumieć decyzje podejmowane przez algorytmy sztucznej inteligencji w takich dziedzinach jak medycyna, przemysł czy podczas przetwarzania języka naturalnego, także w kontekście cyberbezpieczeństwa - to założenia projektu Towards an Understanding of Artificial Intelligence. Politechnika Śląska gościła doktorantów i naukowców z całego świata, zaangażowanych z badania projektowe.
Głównym wyzwaniem i celem projektu Towards an Understanding of Artificial Intelligence TUAI jest lepsze zrozumienie działania systemów sztucznej inteligencji, które im bardziej są zaawansowane, tym częściej ich działanie i na przykład decyzje podejmowane przez algorytmy stają się mniej zrozumiałe dla użytkowników.
– Chodzi o to, aby systemy AI wspierały człowieka, a nie sugerowały decyzje dla niego niekorzystne. Dlatego głównym celem projektu jest lepsze zrozumienie decyzji podejmowanych przez algorytmy. Nie pracujemy nad samą efektywnością modeli - bo cóż z niej, jeśli ich działanie pozostanie nieczytelne lub podatne na błędy wynikające z niewłaściwego uczenia, prowadząc do decyzji sprzecznych z etyką, zdrowym rozsądkiem czy interesem użytkownika – wyjaśnia dr hab. inż. Rafał Cupek, prof. PŚ z Wydziału Automatyki, Elektroniki i Informatyki, koordynator projektu TUAI.
Projekt obejmuje cztery kluczowe obszary zastosowań: medycynę, przemysł 5.0, przetwarzanie języka naturalnego oraz cyberbezpieczeństwo. Każdy z nich niesie inne wyzwania - od potrzeby zrozumiałych rekomendacji dla lekarzy i pacjentów, przez ocenę wpływu AI na pracowników przemysłu, po przeciwdziałanie stronniczości w przypadku przetwarzania języka naturalnego (NLP) oraz ochronę systemów przed cyberatakami.
– Najważniejsi w tym projekcie są ludzie, koncentrujemy się nie tylko na badaniach naukowych, ale przede wszystkim na człowieku. Celem inicjatywy jest realizacja multidyscyplinarnego programu szkoleniowego z zakresu wyjaśnialnej sztucznej inteligencji dla 13 doktorantów, którzy zdobywają doświadczenie w różnych środowiskach badawczych – dodał prof. Cupek.
Kluczową ideą projektu jest mobilność – wszyscy uczestnicy pochodzą spoza kraju, do którego przyjeżdżają, aby przez trzy lata studiować na uczelni przyjmującej, oraz uczestniczyć w kilkumiesięcznych oddelegowanych do uczelni partnerskich projektu. Politechnika Śląska gości trzech doktorantów, tym razem jednak niemal wszyscy uczestnicy projektu spotkali się na Naszej Uczelni. Wizytowali laboratoria oraz siedzibę firmy AIUT, wzięli także udział w warsztatach, podczas których pracowali z Autonomicznymi Robotami Mobilnymi AMR . Jednym z celów projektu jest opracowanie strategii unikania kolizji, tworzenie algorytmów oraz testowanie rozwiązań, które mogą usprawnić sposób, w jaki AMR wykrywają i omijają przeszkody w środowisku przemysłowym.
– To dla mnie bardzo wartościowa wizyta, jestem szczególnie pod wrażeniem bliskiej współpracy Politechniki Śląskiej z przemysłem, tego że firmy aktywnie wspierają działalność uczelni, inwestują w laboratoria. Dzięki takiemu podejściu jakość kształcenia znacząco wzrasta. Dodam również, że tutejsza infrastruktura jest bardzo nowoczesna i robi wrażenie – powiedział pochodzący z Kolumbii Juan Camilo España, doktorant z Uniwersytetu w Oviedo w Hiszpanii.
– Naszym głównym celem jest opracowanie nowych modeli głębokiego uczenia do analizy szeregów czasowych, w tym ich grupowania oraz wykrywania anomalii w środowisku przemysłowym. Chcemy wykorzystać naszą wiedzę i dotychczasowe doświadczenia, aby rozwijać istniejące rozwiązania. Pracujemy w różnych obszarach, nie tylko przemysłowych, ale dzięki technikom uczenia maszynowego możemy tworzyć nowe modele i systemy, które pozwolą przemysłowi zrobić krok naprzód i będą wspierać przyszłe pokolenia – powiedział prof. David Camacho z Politechniki w Madrycie.
Wszyscy uczestnicy spotkania na Politechnice Śląskiej podkreślali korzyści jakie płyną z mobilności, wymiany doświadczeń i myśli z uczestnikami projektu, którzy pochodzą z różnych zakątków świata.
– Obecnie możliwości współpracy i wyjazdów zagranicznych są bardzo szerokie. Uważam, że to dla nas ogromna wartość zdobywać nowe doświadczenia i korzystać z takich szans, zwłaszcza we współpracy z przemysłem jak w tym przypadku. Dzięki temu nie uczymy się wyłącznie teorii na uczelni, lecz również tego, jak wdrażać ją w praktyce i realnie przyczyniać się do poprawy jakości życia i rozwoju społeczeństwa – powiedziała Dina Tri Utari z Indonezji, która jest doktorantką Norweskiego Uniwersytetu Nauk Ścisłych i Technologii.
Projekt Towards an Understanding of Artificial Intelligence TUAI realizowany jest przez Politechnikę Śląską w ramach działań Maria Skłodowska-Curie Actions (MSCA) i jest częścią najbardziej prestiżowego programu wspierającego naukę w Unii Europejskiej - Horyzont Europa. Nasza Uczelnia w ramach projektu współpracuje z Uniwersytetem w Neapolu, Politechniką w Madrycie, Norweskim Uniwersytetem Nauk Ścisłych i Technologii, Norweskim Uniwersytetem Nauk Stosowanych, Uniwersytetem w Oviedo oraz przedstawicielami przemysłu, których przykładem w Polsce jest firma Aiut. Projekt będzie realizowany do końca września 2028 roku.
