Śląska Sieć EURAXESS zainaugurowana na Politechnice Śląskiej
Kompleksowe wsparcie naukowców w rozwoju kariery i mobilności, sprawna obsługa badaczy cudzoziemców, wzrost umiędzynarodowienia polskiej nauki, rozwój wykwalifikowanych kadr w regionie – a wszystko dzięki współpracy uczelni, samorządów i instytucji. To nadrzędne cele Śląskiej Sieci Euraxess, która jest częścią europejskiej i globalnej sieci wspierającej naukowców od ponad 20 lat. 17 marca w Centrum Nowych Technologii Politechniki Śląskiej oficjalnie zainaugurowano jej działalność.
Śląska Sieć EURAXESS to regionalna struktura, która działa w ramach ogólnopolskiej sieci NAWA–EURAXESS i jest częścią ogólnoeuropejskiej inicjatywy Komisji Europejskiej wspierającej mobilność i rozwój kariery naukowców. Euraxess to największa platforma tego typu w Europie, obejmująca ponad 700 instytucji i organizacji. W Polsce do sieci należą 22 instytucje, w tym Politechnika Śląska, która jako lider, we współpracy z Uniwersytetem Śląskim i Ekonomicznym w Katowicach tworzy Śląską Sieć Euraxess. Spotkanie inauguracyjne było okazją do zaprezentowania idei projektu, która koncentruje się na zwiększeniu umiędzynarodowienia i konkurencyjności polskich uczelni.
– Umiędzynarodowienie to otwarcie Polski na współpracę w wymiarze europejskim i światowym. Dostęp do wspólnych konsorcjów badawczych i zachodnich laboratoriów przyspiesza rozwój naszych kadr naukowych. Choć mamy jeszcze wiele do zrobienia, ten proces systematycznie postępuje od momentu wstąpienia Polski do Unii Europejskiej – powiedział podczas spotkania prof. Marek Gzik, wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego. Minister odniósł się także do historycznych barier, przypominając, że Polska wciąż nadrabia zaległości powstałe przez 40 lat żelaznej kurtyny, kiedy wymiana międzynarodowa była bardzo ograniczona. – Ministerstwo prowadzi wiele programów finansujących wymianę akademicką i wspólne projekty. Czekamy także na nową perspektywę finansową Unii Europejskiej, w której chcemy zaznaczyć mocną obecność. W przyszłym tygodniu w Brukseli będziemy rozmawiać o możliwościach wsparcia procesu umiędzynarodowienia polskiej nauki w nowej perspektywie unijnej – dodał minister.
W Polsce przebywa ok. 2 i pół tysiąca naukowców cudzoziemców co stanowi ok. 3 % ludzi związanych z nauką.
– Politechnika Śląska zrobiła ogromny postęp w zakresie umiędzynarodowienia. Sześć lat temu odsetek naukowców z zagranicy był niemal ośmiokrotnie niższy niż obecnie. Dziś przekracza 3%, a naszym celem jest osiągnięcie co najmniej 5% – powiedział prof. Marek Pawełczyk, Rektor Politechniki Śląskiej dodając, że co czwarty doktorant Uczelni pochodzi z zagranicy, co zdecydowanie przekracza poziom umiędzynarodowienia wśród doktorantów w kraju, który średnio wynosi ok 10-12%. – Zależy nam, by naukowcy z zagranicy angażowali się w życie uczelni, prowadzili badania na najwyższym poziomie i wspierali rozwój naszych pracowników. Kluczowe jest zapewnienie im pełnego wsparcia od przygotowania dokumentów wizowych, poprzez pomoc po przyjeździe, zapoznanie z kampusem, procedurami obowiązującymi na uczelni i w kraju, aż po wsparcie w procesie legalizacji pobytu – podkreślił rektor.
Tym właśnie będzie się zajmować Śląska Sieć Euraxess.
– Będzie jedną z 16 regionalnych sieci współtworzących Euraxess Polska. Chcemy wspierać proces umiędzynarodowienia zarówno poprzez rozwijanie karier naukowych, jak i przez obsługę obcokrajowców - zarówno tych, którzy do nas przyjeżdżają, jak i tych, którzy już mieszkają w Polsce i chcą rozwijać swoje międzynarodowe ścieżki naukowe – powiedział dr inż. Grzegorz Kłapyta, kierownik Działu Współpracy z Zagranicą Politechniki Śląskiej. – Międzynarodowa mobilność wiąże się z wieloma barierami począwszy od kwestii wizowych i legalizacji pobytu, po codzienne sprawy, takie jak dostęp do przedszkoli, żłobków, opieki zdrowotnej czy ubezpieczeń. Chcielibyśmy maksymalnie je ograniczyć – dodał.
Podczas spotkania była także okazja do dyskusji na temat wyzwań, jakie stoją przed naukowcami cudzoziemcami oraz jak można je rozwiązać. Swoim doświadczeniem dzieliła się między innymi dr hab. inż. Małgorzata Włodarczyk-Biegun, prof. PŚ, która prowadzi międzynarodową grupę badawczą na Uczelni. Naukowczyni odbyła wiele staży zagranicznych i współpracuje z uczelniami w wielu krajach.
– Jednym z moich problemów, na który natknęłam się zarówno w Holandii, jak i w Niemczech było wynajęcie mieszkania. Aby móc to zrobić trzeba mieć lokalne konto bankowe, ale do założenia konta potrzebny jest adres, a żeby go mieć, trzeba wynająć mieszkanie i koło się zamyka – powiedziała prof. Włodarczyk-Biegun. – Dlatego tak ważne jest, aby na poziomie instytucji były osoby, do których można się zwrócić o pomoc, które mają dużo cierpliwości oraz empatii. W mojej grupie badawczej sprawdzają się tandemy, jeśli ktoś z zagranicy dołącza do zespołu, przydzielam mu osobę, która pracuje u nas dłużej i może pomóc w pierwszych tygodniach – dodała.
Kompleksowe wsparcie naukowców zagranicy, którzy często przyjeżdżają do pracy bądź na staże wraz z rodzinami, nie może ograniczać się tylko do uczelni czy instytucji naukowych.
– Osoby współtworzące środowisko akademickie mieszkają w Gliwicach, po naszej stronie leży zapewnienie im jak najlepszej infrastruktury od mieszkalnictwa, przez różnego rodzaju usługi społeczne, edukację, opiekę żłobkową, aż po opiekę medyczną. Ta inicjatywa to kolejny element, który w dobry sposób wzmacnia potencjał zarówno Politechniki, jak i Gliwic – powiedział Łukasz Gorczyński, zastępca prezydenta Gliwic akcentując znaczenie współpracy pomiędzy z miastem w ramach Śląskiej Sieci Euraxess.
Działaniami Sieci Euraxess w Polsce zarządza Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej.
– Paradoksalnie, dziś nie brakuje nam środków finansowych na działania związane z umiędzynarodowieniem. Znacznie większym wyzwaniem jest przygotowanie i organizacja uczelni, a przypomnę, że mamy ich w Polsce ponad 350, do efektywnego korzystania z tych funduszy. Punkty NAWA–Euraxess, które powstają mają zapewniać naukowcom kompleksową, profesjonalną obsługę, ale także ułatwić uzyskanie informacji o dostępnych narzędziach, czy możliwościach aplikowania o granty – powiedział dr Łukasz Gołota, Zastępca Dyrektora Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej.
„Śląsk rozwija naukę. Nauka rozwija Śląsk.” – to slogan sieci, który wspólnie wybrano podczas spotkania inauguracyjnego. Instytucje zainteresowane przystąpieniem do Śląskiej Sieci EURAXESS mogą wyrazić chęć współpracy poprzez złożenie deklaracji dostępnej na stronie projektu. Sieć jest otwarta dla instytucji naukowych, administracji publicznej, organizacji pozarządowych oraz podmiotów wspierających rozwój regionu.
