Otwarcie wystawy w ramach projektu Śląskie Centrum Klimatu
18 września na Wydziale Architektury Politechniki Śląskiej odbyło się otwarcie wystawy podsumowującej cykl warsztatów „Active Design w mieście”, realizowanych w ramach projektu Śląskie Centrum Klimatu. Jednym z najważniejszych efektów jest koncepcja mebla miejskiego. Jego prototyp zlokalizowany będzie w Parku Chrobrego w Gliwicach.
Głównym celem zadań realizowanych w projekcie jest utworzenie Śląskiego Centrum Klimatu (ŚCK) – regionalnego ośrodka rozwoju kompetencji i wiedzy w zakresie adaptacji do zmian klimatu. ŚCK będzie trwałym narzędziem wspierającym jednostki samorządu terytorialnego oraz mieszkańców województwa śląskiego w podejmowaniu działań na rzecz budowania odporności klimatycznej, zgodnie z priorytetami wyznaczonymi w Strategii Rozwoju Województwa „Śląskie 2030 – Zielone Śląskie” oraz w Regionalnym Planie Adaptacji do zmian klimatu (RPA) - to pierwszy tego typu dokument w kraju, opracowany przez Województwo Śląskie.
- Chcemy przede wszystkim zaangażować i zwiększyć świadomość mieszkańców oraz urzędników różnych organizacji poprzez różnego typu działania edukacyjne, promocyjne, w tym takie jak nasz mebel miejski - mówi dr hab. inż. arch. Alina Pancewicz, prof. PŚ, kierownik projektu na Politechnice Śląskiej. - Politechnika Śląska jest jednym z partnerów tego projektu, którego liderem jest Województwo Śląskie. Do pozostałych partnerów należą Uniwersytet Śląski, Uniwersytet Ekonomiczny i Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych.
Otwarcie wystawy podsumowało cykl warsztatów „Active Design w mieście”. Ich celem było zbadanie potencjału rekreacyjnego terenów nadrzecznych w Parku Chrobrego w Gliwicach. Były one organizowane przez zespół pracowników Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej pod kierunkiem dr hab. inż. arch. Anny Szewczenko, prof. PŚ, dr inż. arch. Sylwii Widzisz-Pronobis, dr inż. arch. Katarzyny Mazgaj oraz mgr inż. arch. Grzegorza Pronobisa, we współpracy z ekspertami: prof. dr hab. inż. Ewy Felis z Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki PŚ, dr Natalii Bursiewicz z Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie oraz Fundacji Active Recovery Wrocław, mgr inż. arch. Anny Kurianowicz z Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej oraz mgr inż. arch. Dominiki Janickiej z Fairbuilding.
Główną ideą było powiązanie aktywności fizycznej i rozwiązań służących adaptacji miejskich terenów rekreacyjnych do zmian klimatu. Jednym z najważniejszych efektów pracy jest koncepcja mebla miejskiego, którego prototyp zlokalizowany będzie w Parku Chrobrego w Gliwicach.
- Działania, które prowadzimy jako partnerzy, to głównie warsztatowe. W pierwszym etapie tego projektu – bo będą jeszcze kolejne - są one skierowane do urzędników, do jednostek samorządu terytorialnego, po to, żeby pokazywać, jak zaplanować pewne działania, jak je zaprojektować, jakiego typu rozwiązania już są stosowane i jak zachęcić mieszkańców do tego, żeby z nich korzystali i je zaakceptowali – mówi prof. Alina Pancewicz. - Politechnika Śląska ma takich projektów sześć. To m.in. warsztaty związane z projektowaniem urbanistycznym, partycypacją społeczną, zdrowiem oraz długowiecznością. Organizujemy także spacery studyjne. Do tego dochodzi infrastruktura demonstracyjna, której przykładem jest mebel miejski opracowywany w ramach warsztatów Active Design w mieście.
Otwarcie wystawy poprowadziły prof. Anna Szewczenko oraz dr inż. arch. Sylwia Widzisz-Pronobis, które opowiedziały zgromadzonym o szczegółach projektu. Uczestnicy z zainteresowaniem przyglądali się zaprezentowanej koncepcji.
- Moją rolą w projekcie stworzenia mebla miejskiego jest wprowadzenie do niego zieleni, która jest charakterystyczna dla naszej szerokości geograficznej - wyjaśnia prof. Ewa Felis. - Przede wszystkim będziemy w nim wykorzystywać jednak zjawisko fotokatalizy. Taki mebel, gdy stoi w przestrzeni, ma funkcję głównie estetyczną. W tym procesie, który będzie inicjowany zwykłym światłem słonecznym, zaczyna działać jak taka mała oczyszczalnia powietrza.
- Na etapie prac przedprojektowych zajmowałam się połączeniem aktywności fizycznej, formy przestrzennej i komponentu artystycznego. Działam w obszarze interdyscyplinarnym, co oznacza, że patrzę na miasto i przestrzeń publiczną szeroko, a ponieważ jestem też trenerem medycznym, to mogłam ze studentami rozmawiać na temat możliwości wykorzystania mebli miejskich w inny, odmienny sposób. Wszyscy mamy problem z tym, że ruszamy się coraz mniej, a ciekawie zaprojektowany mebel może zachęcić nas do takiego ruchu – choćby przy okazji, dla zabawy – dodaje dr Natalia Bursiewicz.
Otwarciu wystawy towarzyszyła debata, w której podkreślono związki pomiędzy zdrowiem mieszkańców miast a rozwiązaniami służącymi aktywności fizycznej. Uczestnicy mogli usłyszeć opinie ekspertów oraz społeczności lokalnej na temat prototypu mebla miejskiego i kierunków jego rozwoju.
- Mebel miejski daje niesamowitą możliwość kształtowania różnych zachowań, może zapraszać do interakcji społecznej. Jego potencjał jest wielki, a to bardzo ciekawe i pożądane z punktu widzenia miasta – mówi dr hab. inż. arch. Agata Twardoch, prof. PŚ, miejska urbanistka i naczelnik Biura Urbanisty Miasta w Urzędzie Miejskim w Gliwicach. - Sama Kłodnica jest teraz przedmiotem naszego bardzo szerokiego miejskiego zainteresowania. Przystąpiliśmy do wieloletniego projektu „Bulwary Kłodnicy". Zaczynamy konkursem studialnym architektoniczno-urbanistyczno-krajobrazowym, którego celem jest wyznaczenie kierunku zmian, dzięki którym Kłodnica stanie się bardziej dostępna dla mieszkańców.
- Koncepcja naszego miejskiego mebla mieści się w założeniach Active Design, który jako strategia jest praktycznym, opartym na dowodach naukowych podejściem do transformacji środowiska zbudowanego w celu wspierania zdrowia i aktywności fizycznej – mówi dr hab. inż. arch. Anna Szewczenko, prof. PŚ. - Chcemy, aby design naszego mebla był impulsem do spontanicznego ruchu. Mamy też nadzieję, że będzie to miejsce spotkań dla młodych ludzi, np. studentów, bo park jest w bezpośrednim sąsiedztwie kampusu. Wykorzystujemy także naturę jako narzędzie projektowe: struktura mebla pozwala na integrację z roślinnością i zapewnienie bioróżnorodności.
Wcześniej w ramach projektu Śląskie Centrum Klimatu odbyły się także m.in. warsztaty „Wpływ zmian klimatu na życie i zdrowie - bioklimatologia, aspekt długowieczności”.
Dotyczyły one wpływu zmian klimatu na zdrowie i życie, aspektu długowieczności oraz wykorzystania prozdrowotnego potencjału terenów rekreacyjnych w kontekście aktywnego starzenia się. Prowadziły je prof. dr hab. Ewa Łupikasza z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach oraz naukowczynie z Politechniki Śląskiej: dr hab. inż. arch. Anna Szewczenko, prof. PŚ oraz dr inż. arch. Agnieszka Labus.
- W obliczu postępujących zmian klimatycznych, współczesne miasta stają przed podwójnym wyzwaniem: ochroną mieszkańców przed zjawiskami ekstremalnymi oraz adaptacją do potrzeb starzejącego się społeczeństwa. W ramach warsztatów wraz z uczestnikami spojrzeliśmy na projektowanie przestrzeni publicznej, w której odporność klimatyczna bezpośrednio przekłada się na długowieczność mieszkańców. Przetestowaliśmy także część dzielnicy akademickiej pod kątem rozwiązań służących długowieczności i aktywności fizycznej – podsumowały organizatorki.
Wystawa, debata oraz warsztaty są realizowane w ramach projektu Śląskie Centrum Klimatu" - Etap I, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027.
Zdjęcia Martin Huć.
