Centrum TOPAZ zaczyna działalność
Od 1 stycznia na Politechnice Śląskiej rozpoczęło działalność Centrum Technologii Obronnych i Podwójnego Zastosowania TOPAZ. Jest ono konsekwencją identyfikacji potencjału Uczelni w tym obszarze, która została przeprowadzona pod koniec ubiegłego roku. Dyrektorem Centrum został prof. dr hab. inż. Arkadiusz Mężyk, który dysponuje sporym doświadczeniem w branży zbrojeniowej.
W poniedziałek, 26 stycznia 2026 r. odbyło się kolejne spotkanie na temat nowopowstałego Centrum Technologii Obronnych i Podwójnego Zastosowania TOPAZ. Zainteresowani prowadzeniem badań w zakresie obronności mieli okazję dowiedzieć się, w jaki sposób i w jakich konkretnych obszarach będą się mogli zaangażować w działalność Centrum oraz jak mogą skorzystać na współpracy z jednostką.
- Centrum rozpoczęło intensywnie pracę. Za nami zaledwie dwa tygodnie, ale już jesteśmy w trakcie przygotowywania wielu inicjatyw. Dodam także, że zaplanowane zostało spotkanie w gronie dowódców różnych służb mundurowych, wojska, policji, straży pożarnej, straży miejskiej, na którym chcemy dyskutować o całym szeregu zagadnień, w które chcielibyśmy się włączyć i możemy to zrobić jako Politechnika Śląska, a które są związane z technologiami podwójnego zastosowania – mówił Rektor Politechniki Śląskiej prof. dr hab. inż. Marek Pawełczyk.
Na poniedziałkowym spotkaniu obecny był także prof. dr hab. inż. Marek Gzik, Wiceminister Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
- W najbliższych latach w obszarze zbrojeniowym będą realizowane strategiczne inwestycje, dlatego połączenie potencjału różnych zespołów badawczych w jednym Centrum może dać wiele korzyści, nie tylko dla rozwoju państwa w tym zakresie, ale także naszego województwa – zaznaczył prof. Gzik. Jako przykład podał modernizację i restrukturyzację zakładu Bumar Łabędy S.A.
- Dzisiaj jest czas na to, żeby dokonać inwentaryzacji naszych pomysłów i zastanowić się, w których obszarach jesteśmy zdolni do tworzenia nowych technologii i mamy do zaoferowania coś wyjątkowego, w odpowiedzi na potrzeby zbrojeniowe w naszym kraju, Europie i na świecie – dodał.
Dyrektor Centrum prof. dr hab. inż. Arkadiusz Mężyk podkreślił, że TOPAZ będzie się skupiał na 12 obszarach badawczych: pojazdy bezzałogowe, detekcja i rozpoznanie, cyberbezpieczeństwo, zarządzanie i logistyka, symulacje numeryczne, nowoczesne materiały, budowle ochronne, technologie kosmiczne, pojazdy specjalne, materiały wysokoenergetyczne, medycyna pola walki i bezpieczeństwo energetyczne.
Podczas spotkania pracownicy Politechnicy Śląskiej złożyli wstępne deklaracje prowadzenia badań w konkretnych obszarach. Osoby, które chcą jeszcze takie deklaracje zgłosić, mogą to zrobić kontaktując się z Centrum w siedzibie, która znajduje się w Gliwicach przy ul. Konarskiego 18a, pok. 182.
Powstała także strona internetowa Centrum Technologii Obronnych i Podwójnego Zastosowania – TOPAZ.
Przypomnijmy, że powstanie Centrum TOPAZ zapowiadał już w grudniu Rektor Politechniki Śląskiej prof. dr hab. inż. Marek Pawełczyk, podczas spotkania z pracownikami, doktorantami i studentami zainteresowanymi prowadzeniem badań z zakresu obronności i bezpieczeństwa, poprzedzonego szczegółową ankietą.
- Utworzenie Centrum wynika z potrzeby dyktowanej obecną sytuacją geopolityczną i rosnącym zagrożeniem, olbrzymich inwestycji państwa w sektor obronny, silnym przemysłem zbrojeniowym w naszym otoczeniu, a także olbrzymim doświadczeniem i zainteresowaniami tym obszarem członków naszej społeczności. Chcielibyśmy, żeby Centrum było z jednej strony inicjatorem działań i samo występowało o środki finansowe z różnych źródeł, zabiegało o obecność Politechniki Śląskiej w wielu inicjatywach, ale także, żeby było przekaźnikiem informacji na temat badań i projektów, które w Uczelni są realizowane i dotyczą tematu technologii obronnych i podwójnego zastosowania – wyjaśnił Rektor. Działalność Centrum oczywiście nie ma na celu zmonopolizować tą tematykę i każdy zespół, który dysponuje własnymi pomysłami i kontaktami będzie mógł również samodzielnie występować o projekty. - Zakładamy także, że Centrum będzie bardzo aktywne w środowisku międzynarodowym, będzie dostarczało informacje i nawiązywało współpracę z firmami na całym świecie. Pierwsze kontakty w tym zakresie zacząłem już nawiązywać osobiście – dodał.
Rektor zaznaczył również, że Uczelnia jest od lat w dobrych kontaktach z przemysłem zbrojeniowym oraz reprezentantami służb mundurowych.
- Spotkania z generałami, z pułkownikami, dowódcami różnych służb są na porządku dziennym. Wiemy, że to jest odpowiednie miejsce i czas na budowanie takich porozumień, które zapewnią rozwój własnych technologii oraz kadry dla krajowego przemysłu zbrojeniowego, także tu na Śląsku – dodał.
Województwo Śląskie ma potencjał zbrojeniowy, co potwierdza obecność wielu firm specjalizujących się w produkcji na rzecz przemysłu zbrojeniowego. To m.in. Zakłady Mechaniczne „Bumar-Łabędy” SA, OBRUM Sp. z o.o. czy firmy produkujące drony. Z większością z nich Politechnika Śląska już współpracuje. Relacje naukowe i współpraca gospodarcza z partnerami z przemysłu ma dotyczyć w dłuższej perspektywie nie tylko instytucji przedsiębiorstw krajowych, ale także zagranicznych. Rektor uczestniczył w ostatnim czasie m.in. w spotkaniach z przedstawicielami wiodących firm z sektora zbrojeniowego w Europie. Spotkanie miało miejsce w Brukseli, a wśród reprezentantów znaleźli się m.in. szefowie firm francuskich czy włoskich i brytyjskich takich jak Safran, Leonardo, Rolls-Royce.
- Być może w Polsce także będą zawiązywane pewne konsorcja, a my - jako Politechnika Śląska chcemy się w nich znaleźć. Dlatego nie możemy czekać aż pojawi się propozycja, tylko już bądźmy gotowi z takimi inicjatywami wychodzić – apelował do naukowców Rektor Pawełczyk.
Nowo powstała jednostka TOPAZ została powołana w celu prowadzenia działalności badawczej, rozwojowej, wdrożeniowej, upowszechniającej wiedzę, eksperckiej oraz szkoleniowej dotyczącej szeroko rozumianej problematyki technologii obronnych i podwójnego zastosowania.
fot. Jan Szady
