Jak skutecznie komunikować naukę – warsztaty na Politechnice Śląskiej
W Centrum Aktywności Studenckiej Politechniki Śląskiej odbyła się trzecia edycja warsztatów „Popularyzacja i komunikacja nauki w Polsce – szanse i wyzwania”, poświęcona roli komunikacji naukowej i przeciwdziałaniu dezinformacji. Wydarzenie zgromadziło ekspertów, naukowców oraz osoby zajmujące się komunikacją naukową z różnych części Polski. Uczestnicy wspólnie zastanawiali się nad tym, jak docierać z wiedzą do odbiorców w różnym wieku i jak budować zaufanie do nauki w czasach dezinformacji.
Uczestników warsztatów przywitał Wiceminister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. Marek Gzik, który podkreślał znaczenie popularyzacji nauki jako jednego z fundamentów dalszego rozwoju kraju. Zwrócił uwagę, że wydarzenie gromadzące prelegentów i uczestników z całej Polski może inspirować społeczeństwo do większego zaangażowania w rozwój naukowy i edukacyjny.
– Jesteśmy krajem, który osiągnął ogromne sukcesy. W ostatnich latach jesteśmy dwudziestą gospodarką świata, jednym z liderów rozwoju. Ale potrzebujemy dać impuls społeczeństwu, że aby utrzymać ten ambitny trend, potrzebujemy zaangażowania całego społeczeństwa. To nie jest czas na to, żeby odpuszczać, ponieważ wyzwania, jakie stoją przed światem, są naprawdę olbrzymie – podkreślał.
Wiceminister zwrócił również uwagę na rolę edukacji od najmłodszych lat. Jak mówił, popularyzacja nauki nie może ograniczać się wyłącznie do środowisk akademickich, ale powinna docierać już do dzieci i młodzieży na każdym etapie edukacji.
– Bardzo ważne jest, by młodzi ludzie chcieli swoją ścieżkę rozwoju zawodowego wiązać także z rozwojem intelektualnym. Popularyzacja nauki w społeczeństwie jest fundamentem zarówno rozwoju gospodarczego, jak i rozwiązywania problemów społecznych. Ważne jest, żeby już od przedszkola, poprzez szkołę podstawową i szkołę średnią, dzieci i młodzież zachęcać do tego, by chciały interesować się nauką – zaznaczył prof. Gzik.
Organizatorem warsztatów „Popularyzacja i komunikacja nauki w Polsce – szanse i wyzwania” było Centrum Popularyzacji Nauki, które po raz kolejny stworzyło przestrzeń do rozmowy o tym, jak skutecznie i odpowiedzialnie mówić o nauce współczesnemu społeczeństwu.
– Mamy dziś ogrom fake newsów i dezinformacji, dlatego tak ważne jest, by naukowcy potrafili mówić o swoich badaniach w sposób rzetelny, ale jednocześnie przystępny dla każdego. Warsztaty skupiały się nie tylko na teorii, ale przede wszystkim na praktycznych metodach komunikowania nauki dzieciom, młodzieży i osobom dorosłym – mówiła Dyrektor Centrum Popularyzacji Nauki dr hab. inż. Sandra Grabowska, prof. PŚ.
W programie wydarzenia znalazł się również warsztat poświęcony nauce obywatelskiej, która coraz dynamiczniej rozwija się w Polsce.
- Popularyzacja nauki nie polega wyłącznie na przekazywaniu wiedzy. Dziś najważniejsze jest nauczenie ludzi krytycznego myślenia i odróżniania faktów od opinii czy wiedzy anegdotycznej - podkreślała podczas warsztatów Natalia Osica założycielka Pro science, zwracając uwagę na rosnącą potrzebę świadomego odbioru informacji w czasach dezinformacji.
Ekspertka zaznaczyła, że odbiorcy nie szukają wiedzy dla samej wiedzy, lecz odpowiedzi na pytania i problemy, które dotyczą ich codziennego życia.
- Dlatego współczesna komunikacja naukowa powinna przede wszystkim angażować, budzić ciekawość i zachęcać do zadawania pytań. Najważniejsze jest, aby odbiorca potrafił zapytać: skąd to wiesz? Czy to tylko opinia, czy może wiedza potwierdzona badaniami? – mówiła.
Podczas spotkania dużo miejsca poświęcono również roli środowiska akademickiego w budowaniu zaufania do nauki. Jak zaznaczano, uczelnie i naukowcy muszą szukać nowych sposobów docierania do społeczeństwa oraz języka, który będzie zrozumiały dla odbiorców spoza świata akademickiego.
Profesor Aleksandra Ziembińska-Buczyńska podkreślała natomiast, że idea warsztatów wykracza poza same wykłady i prezentacje.
- Chcemy tworzyć przestrzeń do wymiany doświadczeń i wspólnego wypracowywania narzędzi komunikacji naukowej. To nie jest tylko spotkanie ekspertów, ale budowanie ogólnopolskiego środowiska osób, które chcą skutecznie mówić o nauce - zaznaczyła.
Jak tłumaczyła profesor, uczestnicy reprezentują bardzo różne środowiska – od naukowców i popularyzatorów, po centra nauki, administrację uczelni i instytucje wspierające rozwój badań. To właśnie ta różnorodność doświadczeń ma pozwalać na tworzenie skuteczniejszych strategii komunikowania nauki w Polsce.
- Nauka nie jest sztuką dla sztuki. Ona ma pomagać ludziom i odpowiadać na realne potrzeby społeczne - podkreślała Aleksandra Ziembińska-Buczyńska, mówiąc o konieczności budowania partnerskich relacji pomiędzy naukowcami a społeczeństwem. Jej zdaniem szczególnie ważne jest dziś dotarcie do osób dorosłych, które często – mimo ogromnego potencjału – pozostają poza działaniami popularyzatorskimi z powodu codziennego pośpiechu i nadmiaru obowiązków.
Jak podkreślał Dariusz Aksamit z Politechniki Warszawskiej, który prowadził warsztaty dla osób popularyzujących naukę wśród młodzieży, to właśnie na tym etapie życia kształtuje się sposób postrzegania świata i stosunek do nauki. – Nie możemy odkładać popularyzacji nauki na później. To, czego młodzi ludzie doświadczają w szkole i poza nią, wpływa na to, jak rozumieją świat i jak będą podejmować decyzje w przyszłości – zaznaczył.
Ekspert zwracał uwagę, że młodzi ludzie mają naturalną ciekawość świata, którą należy rozwijać, a nie ograniczać. – Dzieci nie boją się nauki. To dorośli często wmawiają im, że coś jest za trudne albo nie dla nich. Tymczasem nauka jest częścią naszego codziennego życia i warto pokazywać ją w sposób zrozumiały – mówił.
O znaczeniu pracy z najmłodszymi uczestnikami warsztatów mówiła również Elżbieta Pogoda – biolożka i edukatorka od lat zajmująca się popularyzacją nauki wśród dzieci. Jak podkreślała, to właśnie najmłodsi są jednymi z najbardziej wymagających, ale jednocześnie najbardziej otwartych odbiorców treści naukowych.
- Dzieci mają naturalną ciekawość świata. Naszym zadaniem jest jej nie zepsuć, nie stłamsić i stworzyć bezpieczną przestrzeń do zadawania pytań - zaznaczyła.
Ekspertka zwracała uwagę, że już kilkuletnie dzieci potrafią zainteresować się nawet trudnymi zagadnieniami, jeśli tylko zostaną one odpowiednio przedstawione. – Ja już o biologii molekularnej rozmawiam z dziećmi w późnym przedszkolu. Trzeba tylko dostosować język, dodać elementy wizualne i sensoryczne - mówiła.
Jak podkreślała Elżbieta Pogoda, kontakt z nauką od najmłodszych lat może mieć ogromny wpływ na dalszy rozwój dzieci, ich sposób myślenia oraz przyszłe wybory edukacyjne.
Tegoroczne Warsztaty „Popularyzacja i komunikacja nauki w Polsce” zgromadziły ponad 50 prelegentów i uczestników z różnych części kraju. Organizatorem wydarzenia było Centrum Popularyzacji Politechniki Śląskiej. Patronat medialny nad wydarzeniem objął serwis „Nauka w Polsce”. Patronem wydarzenia była Rada Upowszechniania Nauki PAN.
Tekst Jolanta Skwaradowska
zdjęcia Aleksandra Wojaczek
Więcej zdjęć z wydarzenia na stronie:Politechnika Śląska | 3. edycja warsztatów Popularyzacja i komunikacja nauki w Polsce.
