Dwa lata CNK - setki uczestników, dziesiątki inicjatyw i nowoczesne kształcenie w praktyce
Dwa lata wystarczyły, by Centrum Nowoczesnego Kształcenia Politechniki Śląskiej zbudowało imponującą skalę działań - od specjalistycznych szkoleń dla kadry akademickiej i doktorantów, przez projekty rozwijające kompetencje przyszłości, aż po inicjatywy skierowane do młodzieży szkolnej i współpracę międzynarodową. Za tym bilansem stoją setki uczestników, dziesiątki tematów, liczne partnerstwa i przede wszystkim konsekwentne tworzenie przestrzeni, w której nowoczesne kształcenie przekłada się na konkretne doświadczenia, kompetencje i projekty.
Centrum Nowoczesnego Kształcenia Politechniki Śląskiej zostało powołane 1 września 2024 roku decyzją JM Rektora Politechniki Śląskiej prof. dr. hab. inż. Marka Pawełczyka. Działalność CNK wpisuje się w obszar kształcenia, za który odpowiada Prorektor ds. Studenckich i Kształcenia prof. dr hab. inż. Anna Chrobok. Od początku działalność CNK koncentruje się na wspieraniu rozwoju nowoczesnych metod i form kształcenia, wykorzystywaniu nowych technologii w dydaktyce oraz tworzeniu inicjatyw odpowiadających na zmieniające się potrzeby społeczności akademickiej. Dwa lata później zakres działalności CNK jest znacznie szerszy. Centrum organizuje szkolenia, warsztaty, seminaria i programy rozwojowe, realizuje projekty krajowe i międzynarodowe, współpracuje z Wydziałami i Jednostkami Politechniki Śląskiej oraz partnerami zewnętrznymi, a swoje działania kieruje nie tylko do nauczycieli akademickich, doktorantów i studentów, ale również do uczniów szkół.
Od pierwszych działań do setek uczestników
Już pierwszy rok funkcjonowania CNK pokazał, jak duże jest zapotrzebowanie na działania związane z nowoczesnym kształceniem. W okresie od września 2024 do czerwca 2025 roku, w ramach projektu FERS2 „Politechnika Śląska uczelnią wspierającą kadrę w drodze do doskonałości”, FERS.01.05-IP.08-0159/23, zrealizowano 40 szkoleń, w których uczestniczyło 425 osób. Równolegle CNK organizowało i współorganizowało działania poza projektem. W ramach 12 dodatkowych szkoleń, warsztatów i innych inicjatyw edukacyjnych uczestniczyło łącznie 752 osoby. Istotnym elementem działalności były również szkolenia wewnętrzne realizowane w trzech obszarach: kompetencji cyfrowych, dydaktycznych oraz zielonej transformacji. Wsparciem w tym zakresie objęto łącznie 296 osób, w tym 266 nauczycieli akademickich oraz 30 doktorantów. Zakres realizowanych działań był bardzo różnorodny - od nowych technologii i nowoczesnych metod dydaktycznych, przez kompetencje przyszłości, aż po komunikację, pracę zespołową czy zagadnienia związane ze zrównoważonym rozwojem.
Nowoczesna dydaktyka w praktyce
Szczególnie intensywny pod względem rozwoju kompetencji dydaktycznych był semestr letni 2025. Od marca do czerwca Centrum Nowoczesnego Kształcenia zorganizowało cykl 9 specjalistycznych szkoleń dla nauczycieli akademickich Politechniki Śląskiej, poświęconych wykorzystywaniu nowoczesnych metod i technologii w procesie kształcenia. Program obejmował m.in. projektowanie procesu dydaktycznego z wykorzystaniem Microsoft 365 Copilot, tworzenie angażujących i interaktywnych materiałów w PowerPoint, przygotowywanie i prowadzenie kursów asynchronicznych w Moodle, wykorzystanie Microsoft Teams do wspierania dydaktyki, pracy zespołowej i uczenia problemowego, a także Game-based learning z wykorzystaniem Minecraft Education do tworzenia cyfrowych podręczników i środowisk edukacyjnych.
Cykl został zaprojektowany tak, aby uczestnicy nie tylko poznawali nowe narzędzia, ale przede wszystkim potrafili świadomie włączać je do własnych zajęć i wykorzystywać je do projektowania angażującego procesu kształcenia. To podejście dobrze oddaje jeden z kierunków działalności CNK - technologia nie jest celem samym w sobie, lecz narzędziem wspierającym nowoczesną i skuteczną dydaktykę akademicką. Ważną częścią działalności były również specjalistyczne szkolenia odpowiadające na konkretne potrzeby pracowników Politechniki Śląskiej. Wśród realizowanych tematów znalazły się m.in. wykorzystanie technik Rapid Control Prototyping i Hardware in the Loop (HIL) w dydaktyce oraz środowiska EPLAN do projektowania systemów automatyki - działania skierowane do pracowników Wydziału Elektrycznego. W programie CNK znalazły się również wykłady dotyczące kompetencji przyszłości i kształcenia pokolenia iGen, warsztaty z cyklu Narzędziownik Popularyzatora Nauki, w tym „ABC Logopedii dla nauczycieli akademickich”, a także działania skierowane do studentów, takie jak warsztaty „Motywacja i prokrastynacja” dla osób objętych programem mentorskim.
Dobre praktyki - od wiedzy do warsztatu dydaktycznego
Jednym ze stałych elementów działalności Centrum Nowoczesnego Kształcenia jest wspieranie osób rozpoczynających pracę dydaktyczną. Od początku funkcjonowania CNK cyklicznie organizowane są szkolenia „Dobre praktyki prowadzenia zajęć dydaktycznych” skierowane do doktorantów oraz do nowo przyjętych pracowników Politechniki Śląskiej. Zajęcia prowadzone są w języku polskim i angielskim i koncentrują się na praktycznym przygotowaniu uczestników do prowadzenia zajęć oraz na świadomym budowaniu własnego warsztatu dydaktycznego. W dwóch dotychczasowych edycjach szkoleń „Dobre praktyki prowadzenia zajęć dydaktycznych” uczestniczyło łącznie 246 osób. Uzupełnieniem tego cyklu są szkolenia „Dobre praktyki kształcenia metodą PBL”, poświęcone wykorzystaniu Project-Based Learning w edukacji akademickiej. W dwóch edycjach tych szkoleń udział wzięło łącznie 116 pracowników Politechniki Śląskiej. „Dobre praktyki” nie pozostały jednorazową inicjatywą. Cykl jest kontynuowany w kolejnych latach, wspierając kolejne osoby w świadomym budowaniu własnego warsztatu nauczyciela akademickiego.
Złoty Biret 2026 - doceniamy najlepszych dydaktyków
Jednym z najważniejszych wydarzeń drugiego roku działalności CNK był Dzień Kształcenia Politechniki Śląskiej, podczas którego po raz pierwszy rozstrzygnięto konkurs „Złoty Biret.” Jego celem było wyróżnienie pracowników i doktorantów Politechniki Śląskiej szczególnie zaangażowanych w rozwój nowoczesnej dydaktyki, podnoszenie jakości kształcenia, tworzenie innowacyjnych rozwiązań oraz budowanie angażującego środowiska dla studentów. Pierwsza edycja spotkała się z bardzo dużym zainteresowaniem społeczności akademickiej - do konkursu zgłoszono ponad 140 kandydatur. Laureatów wyłaniano zarówno w głosowaniu społeczności akademickiej, jak i w kategoriach specjalnych ocenianych przez kapitułę konkursową. Ostatecznie nagrodzono dydaktyków m.in. za projekty dydaktyczne, innowacje w kształceniu, wykorzystanie AI w dydaktyce, współpracę z przemysłem i partnerami międzynarodowymi, prowadzenie zajęć przez doktorantów, mentoring, opiekę nad projektami PBL oraz studenckimi kołami naukowymi. Ważną rolę w przygotowaniu i realizacji pierwszej edycji konkursu odegrała Prorektor ds. Studenckich i Kształcenia prof. dr hab. inż. Anna Chrobok podkreślała znaczenie doceniania kreatywnych i zaangażowanych dydaktyków oraz ich wpływu na jakość kształcenia i przygotowanie studentów do funkcjonowania na wymagającym rynku pracy. W organizację i proces wyboru laureatów aktywnie zaangażowane było również Centrum Nowoczesnego Kształcenia. Dyrektor CNK dr n. społ. Anna Waligóra wskazywała na znaczenie budowania kultury doceniania osób, które nie tylko przekazują wiedzę, ale także poszukują nowych metod pracy, rozwijają własne kompetencje i angażują studentów w proces kształcenia. Dzień Kształcenia miał dla CNK także szczególny wymiar. dr n. społ. Anna Waligóra została laureatką pierwszej edycji konkursu „Złoty Biret”, zwyciężając w kategorii „Projekt dydaktyczny.” Wyróżnienie to było jednocześnie potwierdzeniem znaczenia działań związanych z nowoczesnym kształceniem podejmowanych w ramach Politechniki Śląskiej. Pierwsza edycja „Złotego Biretu” zapoczątkowała inicjatywę, która będzie kontynuowana w kolejnych latach, a symboliczne birety będą towarzyszyć laureatom podczas najważniejszych uroczystości akademickich Politechniki Śląskiej. Konkurs stał się nie tylko wydarzeniem nagradzającym najlepszych dydaktyków, ale także ważnym elementem budowania na Politechnice Śląskiej kultury, w której jakość kształcenia, innowacyjność i zaangażowanie nauczycieli akademickich są dostrzegane i doceniane.
Girls, it’s time for tech! - otwieramy świat technologii
Jednym z przedsięwzięć, które najlepiej pokazują szeroki wymiar działalności CNK, był program „Girls, it’s time for tech!”, realizowany przez Fundację Edukacyjną Perspektywy i Stellantis we współpracy z Centrum Nowoczesnego Kształcenia Politechniki Śląskiej. Jego celem było inspirowanie uczennic szkół ponadpodstawowych do wyboru ścieżek edukacyjnych i zawodowych związanych z nauką, technologią i inżynierią (STEM), a także rozwijanie ich kompetencji oraz budowanie ich pewności siebie. Skala przedsięwzięcia była znacząca. Na Politechnice Śląskiej zorganizowano 115 warsztatów, w których uczestniczyło ponad 500 uczennic z województwa śląskiego. Młode uczestniczki mogły poznawać laboratoria Uczelni i brać udział w praktycznych zajęciach obejmujących m.in. technologie przyrostowe, gospodarkę obiegu zamkniętego, wysokie napięcia, elektrochemię, wirtualną rzeczywistość, odnawialne źródła energii, inżynierię produkcji i materiałów oraz rozwój kompetencji liderskich. Program nie ograniczał się jednak do pojedynczych warsztatów. Obejmował również Szkołę Letnią i Szkołę Zimową, a najbardziej zaangażowane uczestniczki wzięły udział w konferencji Perspektywy Women in Tech Summit 2025 w Warszawie. Uczennice mogły także korzystać z indywidualnych konsultacji z doradcami zawodowymi, organizowanych przez Centrum Nowoczesnego Kształcenia i Biuro Karier Politechniki Śląskiej. Podsumowaniem projektu była gala finałowa, podczas której wyróżniono 15 szkół uczestniczących w programie, zaprezentowano i nagrodzono projekty przygotowane podczas Szkoły Zimowej oraz przeprowadzono panel poświęcony roli kobiet w nauce i technologii. W realizację programu ze strony Politechniki Śląskiej szczególnie zaangażowane były Prorektor ds. Studenckich i Kształcenia prof. dr hab. inż. Anna Chrobok oraz Dyrektor Centrum Nowoczesnego Kształcenia dr n. społ. Anna Waligóra. Dzięki temu „Girls, it’s time for tech!” stał się nie tylko programem popularyzującym technologie, ale także przedsięwzięciem łączącym edukację, praktyczne doświadczenia, doradztwo zawodowe i budowanie aspiracji młodych kobiet w obszarze STEM.
Summer School - kompetencje dla współczesnej nauki i dydaktyki
Ważnym elementem działalności CNK stała się również Summer School, przygotowywana z myślą o doktorantach Politechniki Śląskiej. W pierwszej edycji w 2025 roku uczestniczyło 24 doktorantów, natomiast w Summer School 2026 ukończyło ją 29 doktorantów. Programy obu edycji koncentrowały się na kompetencjach przydatnych w pracy naukowej i dydaktycznej, jednocześnie tworząc przestrzeń do spotkań doktorantów reprezentujących różne dyscypliny. W 2026 roku uczestnicy pracowali nad zagadnieniami związanymi z neurodydaktyką, nowoczesnymi narzędziami cyfrowymi, wykorzystaniem sztucznej inteligencji w pracy naukowej i dydaktycznej, projektowaniem dostępnych materiałów oraz zrównoważonym rozwojem. Summer School stał się dzięki temu czymś więcej niż cyklem szkoleń - miejscem wymiany wiedzy, doświadczeń i spojrzeń na współczesną naukę oraz kształcenie.
Young Eco Heroes - od Politechniki Śląskiej do europejskiej współpracy
Od września 2025 do kwietnia 2026 roku CNK wspierało realizację międzynarodowego projektu Young Eco Heroes, prowadzonego w ramach EURECA-PRO - Europejskiego Uniwersytetu Odpowiedzialnej Konsumpcji i Produkcji. Projekt połączył trzy uczelnie: Politechnikę Śląską, Technical University of Crete w Grecji oraz Hochschule Mittweida w Niemczech, a jego uczestnikami - inaczej niż w większości przedsięwzięć akademickich - zostali uczniowie szkół podstawowych. Po stronie polskiej w projekcie uczestniczyło 13 uczniów Szkoły Podstawowej nr 4 w Mikołowie. Przygotowali oni projekt „From Waste to Art - Repurposing Waste”, dotyczący przetwarzania odpadów i nadawania im drugiego życia. Projekt był realizowany metodą Project-Based Learning (PBL). Uczniowie samodzielnie planowali działania, pracowali zespołowo, organizowali warsztaty dla młodszych kolegów, a następnie prezentowali efekty swojej pracy w środowisku międzynarodowym. Kulminacyjnym momentem był wyjazd do Hochschule Mittweida w Niemczech, gdzie spotkały się zespoły uczestniczące w projekcie z trzech krajów. Young Eco Heroes połączył edukację ekologiczną z rozwijaniem kreatywności, pracy zespołowej, komunikacji, samodzielności oraz kompetencji językowych. Jednocześnie pozwolił młodym uczestnikom przekonać się, że ich własne pomysły mogą prowadzić do konkretnych działań i realnych rezultatów. Inicjatywa spotkała się z bardzo dobrym odbiorem uczniów i pedagogów, dlatego przygotowywana jest kolejna edycja projektu, a następne spotkanie międzynarodowych zespołów planowane jest na Technical University of Crete w Grecji.
Międzynarodowe doświadczenia i zrównoważone kształcenie
Young Eco Heroes nie jest jedynym przykładem międzynarodowego wymiaru działalności Centrum. CNK uczestniczyło również w ENVHEI Professional Development Programme, skierowanym do nauczycieli akademickich i doktorantów zainteresowanych włączaniem zagadnień zrównoważonego rozwoju do procesu kształcenia. Program obejmował szkolenia stacjonarne i online oraz szkołę zimową w Austrii.
CNK angażowało się także w inicjatywy związane z EURECA-PRO, w tym działania dotyczące kompetencji przyszłości, dziedzictwa kulturowego, nowych technologii oraz współczesnych wyzwań edukacyjnych.
DD2 - cztery obszary, jeden kierunek - nowoczesne kształcenie
Drugi rok działalności CNK przyniósł kolejny bardzo ważny projekt – „Politechnika Śląska uczelnią promującą nowoczesne trendy w edukacji i profilowanie rozwoju kadry dydaktycznej oraz doktorantów (DD2).” Dotychczas w projekcie przeprowadzono ponad 120 szkoleń, a liczba uczestników zbliża się do 400. Działania obejmują cztery obszary: kompetencje dydaktyczne, kompetencje cyfrowe, projektowanie uniwersalne oraz zieloną transformację. Tematyka szkoleń w ramach czterech obszarów obejmuje m.in. neurodydaktykę, generatywną sztuczną inteligencję, duże modele językowe (LLM), cyberbezpieczeństwo i ochronę danych, dostępność cyfrową, projektowanie uniwersalne, Moodle, technologie druku 3D, Green IT, gospodarkę obiegu zamkniętego, efektywność energetyczną, komunikację naukową oraz nowoczesne metody dydaktyczne. Projekt pozwala jednocześnie angażować w działania kolejne Wydziały i Jednostki Politechniki Śląskiej oraz odpowiadać na ich konkretne potrzeby szkoleniowe.
Dwa lata działalności CNK - najważniejsze rezultaty
Pierwsze dwa lata CNK to czas intensywnej pracy, ogromnego zaangażowania i konsekwentnie realizowanych działań. Ich skalę pokazują konkretne liczby:
- 50 szkoleń i 425 uczestników projektu FERS2 „Politechnika Śląska uczelnią wspierającą kadrę w drodze do doskonałości”,
- 12 dodatkowych działań szkoleniowych i warsztatowych oraz 752 uczestników,
- 362 uczestników cyklicznych szkoleń „Dobre praktyki prowadzenia zajęć dydaktycznych” oraz „Dobre praktyki kształcenia metodą PBL,
- 9 specjalistycznych szkoleń z zakresu nowoczesnych metod kształcenia tylko w jednym cyklu,
- 60 uczestników „Microsoft Copilot Prompt-a-thon dla szkolnictwa wyższego” - praktycznych warsztatów poświęconych bezpiecznemu i odpowiedzialnemu wykorzystaniu sztucznej inteligencji w środowisku akademickim dla nauczycieli akademickich,
- 115 warsztatów i ponad 500 uczennic w programie „Girls, it’s time for tech!”,
- 15 szkół wyróżnionych podczas finału programu „Girls, it’s time for tech!”,
- 53 doktorantów w dwóch edycjach Summer School,
- 13 młodych uczestników międzynarodowego projektu Young Eco Heroes,
- ponad 140 kandydatur zgłoszonych do pierwszej edycji konkursu „Złoty Biret”,
- ponad 120 przeprowadzonych szkoleń i prawie 400 uczestników projektu „Politechnika Śląska uczelnią promującą nowoczesne trendy w edukacji i profilowanie rozwoju kadry dydaktycznej oraz doktorantów” (DD2).
A przecież liczby pokazują tylko część tej historii. Za nimi stoją nauczyciele akademiccy poszukujący nowych sposobów pracy ze studentami, doktoranci rozpoczynający swoją drogę dydaktyczną, studenci rozwijający kompetencje, młode kobiety odkrywające świat STEM, uczniowie realizujący swoje pierwsze międzynarodowe projekty, trenerzy, eksperci oraz partnerzy z Polski i zagranicy. Od nauczyciela akademickiego pracującego z AI, przez doktoranta rozwijającego swój warsztat dydaktyczny, aż po ucznia szkoły podstawowej prezentującego w języku angielskim swój projekt przed międzynarodowym gronem - właśnie ta różnorodność najlepiej pokazuje, czym w ciągu dwóch lat stało się Centrum Nowoczesnego Kształcenia.
Dwa lata intensywnej pracy. Kolejne wyzwania przed nami
Dwa lata działalności CNK to czas intensywnej pracy, wielu zrealizowanych inicjatyw i konkretnych rezultatów, które stanowią punkt wyjścia do kolejnych działań. Zdobyte doświadczenia pozwalają dziś planować jeszcze odważniej, podejmować nowe wyzwania i tworzyć przedsięwzięcia odpowiadające na zmieniające się potrzeby współczesnej edukacji. Przed CNK kolejne projekty, nowe formy współpracy i inicjatywy, nad którymi już intensywnie pracujemy. Chcemy jeszcze mocniej angażować społeczność akademicką, rozwijać działania skierowane do różnych grup odbiorców, sięgać po nowe rozwiązania i tworzyć przestrzeń dla pomysłów, które mogą realnie wpływać na jakość i przyszłość kształcenia. Wrzesień będzie dla nas miesiącem szczególnym. Przez najbliższe tygodnie będziemy wracać do najważniejszych działań zrealizowanych w ciągu dwóch lat, prezentować ich efekty, pokazywać ludzi, którzy je współtworzyli, oraz dzielić się doświadczeniami uczestników. Chcemy pokazać nie tylko skalę wykonanej pracy, ale przede wszystkim jej konkretne rezultaty oraz to, jak przełożyła się na praktykę. A jednocześnie patrzymy już do przodu. Pierwsze dwa lata pokazały skalę naszych możliwości. Teraz chcemy wykorzystać zdobyte doświadczenie, aby działać jeszcze szerzej, odważniej i z jeszcze większą energią.
