POWSTANIE I ROZWÓJ

Powołanie do życia Uchwałą Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1949r. oraz Rozporządzeniem Ministra Szkół Wyższych i Nauki z dnia 12 lipca 1950 roku Wydziału Górniczego Politechniki Śląskiej zapoczątkowało równocześnie przedsięwzięcia organizacyjne zmierzające do podjęcia działalności dydaktycznej w jednym z podstawowych dla tego Wydziału kierunków kształcenia, jakim jest specjalność “technika eksploatacji złóż”. Potrzeby odradzającego i rozbudowującego się po latach okupacji przemysłu węglowego dyktowały konieczność skupienia się przede wszystkim na kształceniu specjalistów w zakresie eksploatacji złóż węgla. Rozmiary tych potrzeb wynikały między innymi ze strat, jakie naród polski poniósł w okresie II wojny światowej, oraz z faktu powrotu całego Górnego Śląska z działającymi tutaj kopalniami do Macierzy.

Jednocześnie z powstaniem Wydziału Górniczego powołano do życia szesnaście katedr, w tym również niektóre katedry górnicze, takie jak: Górnictwa I, Górnictwa Ogólnego, Miernictwa Górniczego, a w następnej kolejności: Aerologii Górniczej oraz Bezpieczeństwa Pracy w Górnictwie. Z wymienionych katedr powstał Instytut Eksploatacji Złóż.

Katedra Górnictwa I powstała równocześnie z Wydziałem Górniczym w 1950r. Działalność dydaktyczną rozpoczęła w roku akademickim 1951/52. Pierwszym jej kierownikiem i organizatorem był mgr inż. Jan SINKOWSKI. Po jego śmieci kierownictwo katedry objął mgr inż. Stanisław WILK i kierował nią do końca roku akademickiego 1954/1955. Od roku akademickiego 1955/1956 kierownictwo katedry objął doc. dr inż. Witold PARYSIEWICZ. W 1957r. przekształcono Katedrę Górnictwa w Katedrę Eksploatacji Złóż.

Po śmierci prof. PARYSIEWICZA w roku 1967 kierownictwo Katedry przejął prof. dr inż. Jerzy RABSZTYN. Katedra prowadziła prace naukowe i dydaktyczne związane z projektowaniem systemów eksploatacji złóż, zwalczeniem zagrożenia tąpaniami, projektowaniem eksploatacji w filarach ochronnych i prognozowaniem wielkości deformacji powierzchni wywołanych eksploatacją górniczą, a ponadto prace związane z projektowaniem i rekonstrukcją kopalń.

Katedra Górnictwa Ogólnego powstała w 1950r. Pierwszym jej kierownikiem został zastępca profesora mgr inż. Erazm FRYCZKOWSKI. Od 1960r. z chwilą przejścia na emeryturę prof. FRYCZKOWSKIEGO, kierownictwo katedry objął doc. mgr inż. Jerzy RABSZTYN, a potem od roku akademickiego 1968/1969 doc. dr inż. Ryszard ADAMEK. Katedra prowadziła badania naukowe nad stosowaniem posadzki hydraulicznej i suchej w kopalniach węgla kamiennego i w kopalniach miedzi. Przedmiotem działalności dydaktycznej były takie dziedziny jak: zarys górnictwa, systemy eksploatacji złóż, górnictwo ogólne.

Katedra Bezpieczeństwa Pracy w Górnictwie powstała w 1951r. Jej organizatorem i kierownikiem był prof. dr hab. inż. Wacław CYBULSKI. Katedra prowadziła wspólnie z Kopalnią Doświadczalną BARBARA w Mikołowie podstawowe prace naukowo-badawcze z dziedziny zagrożenia pyłowego i gazowego. W związku z rozbudową Rybnickiego Okręgu Węglowego, Katedra ściśle łączyła tematykę zarówno prowadzonych prac badawczych, jak i wykładów z problemami związanymi ze zwalczaniem zagrożenia gazowego i pyłowego w tych kopalniach. W roku 1967 podzielono ją na dwie katedry: Bezpieczeństwa i Higieny Pracy w Górnictwie oraz Pyłów i Gazów w Górnictwie. Kierownikiem Katedry BHP został prof. mgr inż. Tadeusz LASEK. Przedmiotem działalności dydaktycznej i naukowo-badawczej katedry były: ratownictwo górnicze, higiena pracy i pierwsza pomoc, prawo górnicze oraz przepisy górnicze.

Kierownikiem Katedry Pyłów i Gazów Kopalnianych został prof. dr hab. inż. Wacław CYBULSKI. Przedmiotem działalności naukowej i dydaktycznej katedry były pyły i gazy oraz materiały wybuchowe stosowane w kopalniach.

Katedra Aerologii Górniczej powstała w 1953r. Kierownikiem jej mianowano doc. dr inż. Stefana BARCZYKA, który zginął śmiercią tragiczną w 1963r. Następnym jej kierownikiem został prof. dr hab. inż. Andrzej FRYCZ. Katedra prowadziła badania naukowe nad zagadnieniami klimatyzacji i wentylacji kopalń oraz nad zagrożeniami pożarowymi. Przedmiotem działalności dydaktycznej były: atmosfera kopalniana, rozprowadzanie powietrza w kopalni, projektowanie urządzeń wentylacyjnych, zwalczanie zagrożenia temperaturowego w kopalniach, przyczyny powstawania i walka z pożarami w kopalniach.

Katedra Miernictwa Górniczego powstała w 1950r. Na kierownika jej powołano doc. mgr inż. Mieczysława MROZOWSKIEGO. W roku 1953 weszła ona w skład Katedry Geodezji na Wydziale Górniczym jako Zakład Miernictwa Górniczego. Kierownikiem Katedry Geodezji był prof. mgr inż. Michał PASZKIEWICZ z Wydziału Budownictwa Przemysłowego i Ogólnego. Taki stan rzeczy trwał do 1955r., kiedy to Katedra Miernictwa Górniczego została ponownie usamodzielniona. W 1969r. została przekształcona w Katedrę Geodezji i Ochrony Powierzchni, a jej kierownikiem został prof. dr hab. inż. Tadeusz KOCHMAŃSKI. W skład katedry wchodziły zespoły dydaktyczne całej Uczelni zajmujące się zagadnieniami geodezji, miernictwa górniczego oraz ochrony powierzchni przed szkodami górniczymi. Katedra zajmowała się takimi zagadnieniami naukowo-badawczymi i dydaktycznymi jak: geodezja, wpływ eksploatacji górniczej na powierzchnię i górotwór, wpływ eksploatacji pokładów silnie nachylonych na powierzchnię i górotwór, klasyfikacja zasobów kopalin użytecznych, kartografia górnicza itp.

Przełom lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych oraz pierwsza połowa lat siedemdziesiątych to okres integracji małych zespołów naukowo-badawczych i dydaktycznych w jednostki większe, zdolne podjąć nowe, trudniejsze zadania w dziedzinie badań naukowych. W okresie tym, w wyniku połączenia katedr: Eksploatacji Złóż, Górnictwa Ogólnego, Aerologii Górniczej, Pyłów i Gazów oraz Bezpieczeństwa i Higieny Pracy w Górnictwie, utworzono w 1969r. nową Katedrę Eksploatacji Złóż, której kierownikiem został prof. mgr inż. Tadeusz LASEK.

Po okresie około dwóch lat w rezultacie dalej postępującej integracji i po włączeniu częściowo również Katedry Geodezji i Ochrony Powierzchni, a w zasadzie Zespołu Miernictwa Górniczego tejże katedry, powołano Zarządzeniem Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego z dnia 15 września 1971r., jednostkę pod nazwą Instytut Techniki Eksploatacji Złóż, której dyrektorem został prof. dr hab. inż. Ryszard ADAMEK.

Instytut Techniki Eksploatacji Złóż w krótkim czasie, do prowadzenia badań naukowych oraz zajęć dydaktycznych w Filii Politechniki Śląskiej w Rybniku, utworzył w niej Zakład Eksploatacji Złóż w Warunkach Zagrożenia Gazowego.

Instytut Techniki Eksploatacji Złóż zajmował się zagadnieniami technologii eksploatacji złóż, wentylacją i klimatyzacją kopalń oraz zwalczaniem pożarów podziemnych, zwalczaniem zagrożenia tąpaniami i wyrzutami gazów i skał, podsadzaniem wyrobisk górniczych, miernictwem górniczym i gospodarką złożem, ochroną powierzchni przed szkodami górniczymi, a także bezpieczeństwem pracy w górnictwie. W roku akademickim 1976/1977 dyrektorem Instytutu Techniki Eksploatacji Złóż został prof. dr hab. inż. Henryk GIL, od 1985r. prof. dr inż. Adam SZCZUROWSKI, a od marca 1989r. prof. dr hab. inż. Bernard DRZĘŹLA.

Druga połowa lat siedemdziesiątych to okres utworzenia między innymi na bazie zespołów i zakładów działających w Instytucie Techniki Eksploatacji Złóż dwóch nowych instytutów prowadzących działalność dydaktyczną i naukową w ramach specjalności technika eksploatacji złóż niezależnie od Instytutu Eksploatacji Złóż. Były to:

Instytut Eksploatacji Złóż w Warunkach Zagrożeń Naturalnych, kontynuujący od roku akademickiego 1978/1979 w Filii Politechniki Śląskiej w Rybniku działalność istniejącego w niej zakładu. Instytutem kierował prof. dr inż. Jerzy KUCHARCZYK.

Instytut Górnictwa Rud i Surowców Skalnych utworzony również w roku akademickim 1977/1978 w Filii Politechniki Śląskiej w Dąbrowie Górniczej i kierowany przez prof. dr hab. inż. Ryszarda ADAMKA.

Instytut z siedzibą w Rybniku został zlikwidowany w roku 1982, a jego pracowników przeniesiono do Instytutu Techniki Eksploatacji Złóż w Gliwicach. Drugi z wymienionych instytutów, po przekształceniu w Zakład Podsadzania Wyrobisk i Niekonwencjonalnych Technik Górniczych, został włączony w skład Instytutu Techniki Eksploatacji Złóż w 1984r.

Nazwa Instytut Techniki Eksploatacji Złóż obowiązywała do początku lat dziewięćdziesiątych. W tym czasie, wskutek ubytków kadrowych w grupie tzw. samodzielnych pracowników kadrowych, na mocy ówczesnego statutu Uczelni, Instytut został przemianowany na Katedrę Eksploatacji Złóż. Dzięki jednak awansom naukowym własnych pracowników, braki kadrowe w grupie samodzielnych pracowników zostały szybko odbudowane i jednostka ponownie stała się instytutem. Przy tych zmianach, które miały charakter wyłącznie formalny, zdecydowano się w 2003r. zmienić nazwę instytutu na Instytut Geotechnologii, Geofizyki Górniczej i Ekologii Terenów Przemysłowych.

W 2006 zmarł Dyrektor Instytutu, prof. dr hab. inż. Bernard DRZĘŹLA. Od 1 września 2006 funkcję Dyrektora Instytutu objął dr hab. inż. Józef SUŁKOWSKI, prof. Pol. Śl.

Od roku akademickiego 2006/07 powrócono do starej nazwy - Instytutu Eksploatacji Złóż.

Od 1 września 2009 funkcję dyrektora objął prof. Pol. Śl. prof. dr hab. inż. Franciszek PLEWA.

Od 1 września 2017 zmieniono nazwę na Katedrę Eksploatacji Złóż, a funkcję kierownika objął dr hab. inż. Ryszard MIELIMĄKA.

 
Admin © Politechnika Śląska
 
Całkowitą odpowiedzialność za poprawność, aktualność i zgodność z przepisami prawa materiałów publikowanych za pośrednictwem serwisu internetowego Politechniki Śląskiej ponoszą ich autorzy - jednostki organizacyjne, w których materiały informacyjne wytworzono.
Zasady wykorzystywania „ciasteczek” (ang. cookies) w serwisach internetowych Politechniki Śląskiej
Rys historyczny Instytutu Eksploatacji Złóż