Powstanie Studium Wychowania Fizycznego i Sportu w Polsce 

  Rok akademicki 2001/2002 jest jubileuszowym rokiem powstania Studium Wychowania Fizycznego, Studium Wychowania Fizycznego i Sportu a następnie Ośrodka Sportu w Politechnice Śląskiej.
   Tradycje szkolnego wychowania fizycznego w naszym kraju sięgają jednak daleko wstecz i są niezwykle bogate. Już w okresie Oświecenia powołana w 1773 roku Komisja Edukacji Narodowej, pierwszy w Europie państwowy...

...Urząd Szkolny, obejmuje swoimi programami problemy wychowania fizycznego młodzieży. Na wielką społeczną i zdrowotną rolę wychowania fizycznego wskazywali pierwsi projektodawcy Komisji Edukacji Narodowej: Adolf Kamieński, Antoni Popławski, Grzegorz Piramowicz, Hugo Kołłątaj a także Stanisław Staszic. Syntezę ich poglądów stanowi XXV rozdział Ustaw Komisji Edukacji Narodowej. Największym osiągnięciem polskiej myśli w tej dziedzinie była rozprawa Jędrzeja Śniadeckiego "O fizycznym wychowaniu dzieci".
   Jednak wychowanie fizyczne wkracza do szkół dopiero w XIX wieku, awansując wychowanie fizyczne do podstawowego środka wychowawczego. Ta forma zajęć w tygodniowym rozkładzie godzin stanowiła około 25 % zorganizowanego czasu młodzieży.
   Pierwszą szkołą wyższą, która wprowadziła w 1817 r. zorganizowane zajęcia wychowania fizycznego był Uniwersytet Jagielloński, jednak prowadzenie tych zajęć zaniechano w 1858 roku, po wcieleniu Krakowa do Austrii i germanizacji Uniwersytetu. Nowy rozdział w rozwoju tego przedmiotu w Polsce otwierają prace Eugeniusza Piaseckiego, twórcy i Kierownika powołanego w 1922 roku Studium Wychowania Fizycznego w Uniwersytecie Poznańskim.
   W 1932 roku Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego przydzielił limit 76 godzin na prowadzenie w szkołach akademickich wykładów i ćwiczeń praktycznych z tego przedmiotu. Jednakże dopiero w 1936 roku dzięki usilnym staraniom profesora Piaseckiego wprowadzono na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Poznańskiego obowiązkowe zajęcia z wychowania fizycznego. Niestety, była to jednak jedyna Uczelnia, która prowadziła takie zajęcia w formie obowiązkowej.
   Mówiąc o historii wprowadzania do szkół wyższych zajęć z wychowania fizycznego i sportu nie sposób pominąć roli i znaczenia Akademickiego Związku Sportowego, który od początku swej działalności był związany ze szkolnictwem wyższym. Jego początki sięgają roku 1878, kiedy to w ramach Czytelni Akademickiej Uniwersytetu Lwowskiego utworzono koło szermiercze.
   W roku 1906 we Lwowie utworzono Akademicki Związek Sportowy Młodzieży Polskiej (AZS MP). W roku 1908 niewielka grupa działaczy społecznych Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie podjęła próbę utworzenia studenckiej organizacji sportowej. Okres ten był jednak szczególnie niekorzystny, będący bowiem pod zaborami naród polski nie miał praw do powoływania jakichkolwiek organizacji.
   Akademicki Związek Sportowy od początku istnienia odgrywa znaczącą rolę w sporcie polskim, jest popularyzatorem szeregu inicjatyw zmierzających do rozwoju zarówno sportu masowego jak i wyczynowego wśród młodzieży akademickiej.
   Dekretem z dnia 16 stycznia 1946 roku wprowadzono obowiązek uczestniczenia w zajęciach wychowania fizycznego wszystkich Polaków do 45 roku życia. Zarządzenie wykonawcze dotyczące Szkolnictwa Wyższego zostało ogłoszone przez ówczesne Ministerstwo Oświaty dopiero 5 stycznia 1950 roku. Zajęciami tymi objęci zostali studenci dwóch pierwszych lat studiów. Rozporządzenie powyższe stworzyło prawne podstawy do rozwoju wychowania fizycznego, turystyki i sportu w szkołach wyższych.
   Od l lutego 1951 roku decyzją Rady Ministrów powołane zostały w uczelniach wyższych Studia Wychowania Fizycznego, jako dydaktyczno - wychowawcze jednostki międzywydziałowe. Dynamiczny rozwój Studiów Wychowania Fizycznego rozpoczął się w początkach lat siedemdziesiątych. W roku 1969 ogólna liczba nauczycieli zatrudnionych w SWF wynosiła 490, a w roku 1974 była już dwukrotnie wyższa. Wychowanie fizyczne w formie obowiązkowej weszło wtedy na stałe do programu dydaktyczno - wychowawczego. Doniosłe znaczenie dla rozwoju wychowania fizycznego i sportu na uczelniach miało Zarządzenie ministrów Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki, Kultury i Sztuki, Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Żeglugi z 9 kwietnia 1974 roku, w sprawie przekształcenia Studiów Wychowania Fizycznego w Studia Wychowania Fizycznego i Sportu. Zarządzenie to zrewolucjonizowało wychowanie fizyczne w szkołach wyższych, zobowiązało Studia WFiS do wprowadzenia obowiązkowych zajęć w-f. w wymiarze dwu godzin tygodniowo na wszystkich latach studiów, prowadzenia zajęć sportowych w sekcjach Klubów Uczelnianych AZS, zajęć fakultatywnych, rekreacyjnych, rehabilitacyjnych, obozownictwa sportowego i turystyki kwalifikowanej. Ponadto zobowiązano Studia WFiS do organizowania wspólnie z Klubem Uczelnianym AZS szkolenia organizatorów sportu.
   Założenia programowe zobowiązywały uczelnie do objęcia wszystkich studentów obowiązkowymi zajęciami wychowania fizycznego w wymiarze minimum dwóch godzin tygodniowo. W miarę rozwoju bazy tygodniowy wymiar zajęć obowiązkowych należało zwiększyć do trzech, a nawet do czterech godzin. Zobowiązano ponadto SWFiS do prowadzenia zajęć fakultatywnych wynikających z potrzeb młodzieży, zajęć rehabilitacyjnych oraz obozów sportowo - rekreacyjnych w formie obowiązkowej, dążąc do tego, aby począwszy od 1986 roku zajęcia z wychowania fizycznego kończyły się obozem sportowym. Wdrożenie tej zasady miało być zakończone do 1990 roku.
    W pierwszych latach funkcjonowania programu większość szkół wprowadziła zajęcia z wychowania fizycznego na czterech latach studiów. Niestety, od roku 1980 obserwujemy wyraźny regres w dziedzinie kultury fizycznej w szkołach wyższych. Władze niektórych Uczelni podejmowały próby likwidowania obowiązkowych zajęć z wychowania fizycznego zastępując je fakultatywnymi. W latach 1980/81 i 1981/82 szereg uczelni ograniczyło się do prowadzenia obowiązkowych zajęć z wychowania fizycznego na dwóch pierwszych latach studiów.
   Zajęciami fakultatywnymi w 1978 roku było objętych 4,3 % studentów, a w latach 1989 - 1991 liczba ćwiczących zmalała do 3,1 %. Również w obozach sportowo - rekreacyjnych zmalało uczestnictwo z 8 % studentów w 1978 roku do ok. 5% w latach 1989 - 1991.
   Brak funduszy w uczelniach oraz wysokie koszty organizacji obozów, zmusza SWFiS oraz Kluby Uczelniane AZS do niemal całkowitego zawieszenia tej niezwykle atrakcyjnej formy zajęć.
   Zmniejszenie ilości i jakości zajęć wpływa na osłabienie pozycji nauczyciela wychowania fizycznego jak również pauperyzacja i deprecjacja tego zawodu w Polsce. Przedstawiony mało optymistyczny obraz wychowania fizycznego naszej młodzieży skłania do pewnej refleksji. Przede wszystkim należy dążyć do zmiany systemu oświaty w zakresie kultury fizycznej w Polsce. Zmiana ta powinna polegać na powszechności kultury fizycznej w życiu codziennym człowieka oraz na rzetelnym prowadzeniu zajęć z wychowania fizycznego począwszy od przedszkola, a skończywszy na szkole wyższej w znacznie większym wymiarze godzin niż ma to miejsce dotychczas. Czynnikiem w znacznym stopniu ograniczającym pełną realizację zadań tak nakreślonych w szkołach wyższych jest brak dostatecznej bazy sportowej i środków finansowych.
   Przekształcenie SWFiS w Politechnice Śląskiej na Ośrodek Sportu, skutkowało przede wszystkim zwiększeniem ilości obiektów sportowych. Zachowując dotychczasowy poziom dydaktyczny prowadzenia zajęć zmienił się diametralnie poziom organizacji, a co za tym idzie kultury wychowania fizycznego. Studenci naszej uczelni mają możliwość wyboru kilku dyscyplin sportu a w pewnych wypadkach obiektów i nauczycieli prowadzących zajęcia. Stopień akceptacji zajęć wychowania fizycznego w formie obowiązkowej jest powyżej 70 % ogółu ćwiczących. Utrzymuje się, a nawet zmniejsza liczba zwolnień lekarskich z zajęć wychowania fizycznego.
   Działalność SWF, SWFiS i Ośrodka Sportu na przestrzeni 50 lat w naszej Uczelni spełniła na pewno swą fundamentalną rolę w rozwoju i upowszechnianiu kultury fizycznej studentów. Prowadzimy niezwykle aktywną działalność w zakresie sportu masowego i wyczynowego (we współpracy z AZS-em), staliśmy się kuźnią w kształtowaniu trwałych nawyków oraz zamiłowania do uprawiania sportu, turystyki i rekreacji wśród studentek i studentów Politechniki Śląskiej.
   W pracy nauczycieli istnieje głębokie przekonanie o postępującej roli kultury fizycznej w życiu współczesnego człowieka, która polegać powinna na racjonalizacji świadomości oraz intelektualizacji kultury fizycznej jako istotnego elementu jakości życia.
   Słuszność takiego wyboru potwierdza B. Suchodolski, który konstatuje, że "wychowanie fizyczne jest tym bardziej wartościowe, im w większym stopniu podejmuje na terenie sobie właściwym zadanie wszechstronnego wychowania, staje się tym mniej wartościowe, im bardziej ogranicza się do realizacji własnego programu i akcentuje swą specyfikę".

Wydarzenia
  • Wybory 2012
  • Projekty strukturalne
  • Projekty strategiczne
 
Admin © Politechnika Śląska
 
Całkowitą odpowiedzialność za poprawność, aktualność i zgodność z przepisami prawa materiałów publikowanych za pośrednictwem serwisu internetowego Politechniki Śląskiej ponoszą ich autorzy - jednostki organizacyjne, w których materiały informacyjne wytworzono.
Historia - Powstanie SWFiS w Polsce